Пелед, тузлане Марий Эл


МУ «Отдел образования Волжского муниципального района»
МДОУ «Детский сад общеразвивающего вида №3 «Пеледыш»
с. Сотнур Волжского муниципального района Республики Марий Эл.
Творческий отчет
Тема занятия:
«Мый йӧратем родной элемым …»
(Я люблю свой родной край…)
НОД в подготовительной
к школе группе

Выполнила: воспитатель МДОУ №3 «Пеледыш»
Гурьянова Эльвтра Геннадьевнас.Сотнур2014г.
I.Занятийын цельже: Йоча-влакым шочмо вер-шӧрым йӧраташ кумылаҥдымаш.
II.Занятийын задачыже-влак:
1.Йоча-влакын шочмо кундемын историйже дене палымым ышташ;
2. шочмо кундемын моторлыкшо, поянлыкше дене палдараш;
3.йоча-влакым йодышлан чын вашмутым пуаш да каласкалаш туныкташ;
4. шочмо кундем дене кугешнаш, тудым йӧраташ да тӱзатен шогаш кумылаҥдаш.
III.Кучылтмо материал : Российын да Марий Элын картше, Марий Эл нерген видеоматериал, «Йошкар-Ола виртуальная» слайд-влак, Марий Эл нерген альбом-влак.
IY.Занятийын эртымыже.
Марий кундем нерген, тудын сылне пӱртӱсшӧ нерген видеороликым ончена, тиде жапыште воспитатель Марий кундем нерген почеламутым лудеш:
- Марий Кундем! О шочмо вер!
Мылам улат нимо деч шерге!
Тӱняште ок йом илыш шер,
Ок мондо тыйым ныжыл эргыч.
Марий Кундем ! О шочмо вер!
Воспитатель: йоча-влак, те кузе шонеда, мо тугай шочмо вер, шочмо кундем?
1-ше йоча: шочмо вер-тиде мыйын пӧртем, мыйын суртем.
2-шо йоча: шочмо вер- тиде мыйын ялем.
Воспитатель: чын, йоча-влак, шочмо вер –тиде мемнан суртна, кушто ме илена, тиде мемнан ялна, мемнан элна.
Воспитатель: йоча-влак, а ме могай районышто илена?
Йоча-влак: Волжский!
Воспитатель : а молан район Волжский маналтеш?
Йоча-влак: тудо Волга эҥер воктене верланен.
Воспитатель: мемнан районна Волга эҥер воктене верланен, садлан рӱдӧ оланат Волжск маналтеш. Марлаже Волгажым Юл эҥер маныт.
Воспитатель : а районнаже могай республикын ужашыже?
Йоча-влак: Марий Эл республикын!!!.
Воспитатель: ме Марий Эл Республикын ик районжо улына, а Марий Элнаже могай кугу элын ужашыже?
Йоча-влак: Российын!!!.Воспитатель: айста ынде картышке ончалына. Россий- пеш кугу эл, тушко шуко республик-влак пурат. Иктыже- мемнан Марий Элна. Картыште тудо изи верым гына налын шога:
- Марий элем, кугу тӱнян картлаште От нал ваштар лышташ гай верымат,
Но тый улат эртак мемнан шӱмнаште Пеледыш гай мотор, рвезак улат.
-тыге возен марий калык поэт С. Вишневский, мемнан землякна, Помар кундемын шочшыжо.

Воспитатель : йоча-влак, уэш марий кундемнан картшым ончалына, эше могай эҥер-влак йоген эртат?
Йоча-влак: Какшан ! Элнет!
Воспитатель : мемнан Шайра ял воктенак Элнет эҥер йоген эрта. Эҥер воктене мочкоч сылне пӱртӱс. Тудо мыланна вийым ешара, куаным конда:
Элнет, Элнет –йӧратыме эҥер.
Кугезе мланде-тыште шочмо вер.
Марий эҥер- йӧратыме Элнет,
Кава тек сото лийже ӱмбалнет!
Воспитатель: а мемнан Сотнур села воктене могай изи эҥер йога?
Йоча-влак: Курша эҥер!
Воспитатель : а тудо кушко ушна ?
Йоча –влак: Сотнур плотинашке.
Воспитатель : плотина гыч йоген лектын, умбакыже Пӧт эҥер дене ушна, а Пӧт эҥерже- Элнет вӱдыш, а Элнет Юл вӱдыш йоген пура.
Воспитатель : мемнан кундемыштына ер- влакат шуко улыт. Те могай ер-влакым паледа?

Йоча-влак : Яльчик, Пыжанъер, Мӱшылъер.


1-ше йоча: ме кенежым машина дене Яльчик ерыш йӱштылаш, канаш мийышна!
2-шо йоча: а ме- Пыжанъерыш кол кучаш коштына. Тушто йӱштылына!
3-шо йоча: а мый Мӱшылым ужынам! Тудо моткоч келге, вӱдшӧ кандалге-ужарге, а курык сер гыч тушко изи памаш-влак йогат.
Воспитатель: чын, мемнан Мӱшылна моткоч сылне верыште верланен, йыр кожерла гӱжлен шога. Тышке шуко тӱрлӧ вер гыч канаш коштыт. Но, чаманаш логалеш, тений ерыштына вӱдшӧ ятырлан иземын, йыр шогышо кожерлат кошкаш тӱҥалын…
Воспитатель : йоча-влак, айста изишак каналтена, ончалына, кузе паледа шочмо кундемнам, тудын емыж, саска, янлык поянлыкшым. Кок тӱшкалан шелалтына. Ик тӱшкаже «изи кож» лиеш, а весыже-«изи тумо».
«Изи кож» Йодыш- влак: «Изи тумо»
1.Мемнан чодыраште могай иман 1.Мемнан чодыраште могай
пушенге-влак кушкыт? лышташан пушеҥге-влак
кушкыт?
Йоча-влак: пӱнчӧ, кож, лӱмегож. Йоча-влак: куэ,тумо, шопке, ваштар 2.Могай вондер-влакым паледа? 2.Чодыраште могай емыжым погена?
Йоча-влак: эҥыж, шуанвондо, шоптыр. Йоча-влак: модым, снегым, эҥыжым.
3.Мемнан чодыраште могай янлык- 3.Могай кайык-влак кундемыштына
влак илат? илат?
Йоча-влак: маска, пире,рывыж,мераҥ, Йоча-влак: куку,шиште, шырчык,кисаур, шордо… шогертен, пӧрткайык…
4.Могай поҥго чодыраштына кушкеш? 4.Могай пеледыш чодыраште да
олыкышто пеледеш?
Йоча –влак: ӱйвоҥго, курезе,рыжык, Йоча-влак:кӱдыронгыр,кандывуй,
куэпапка,шопкепапка,куэйымал… вис-вис, тегытпеледыш,иван-чай…

Воспитатель: чулым улыда, шке шочмо кундемнан поянлыкшым сайын паледа, кугешнаш лиеш.
Воспитатель : йоча-влак,а Российын рӱдӧ олажлан могай ола шотлалтеш?
Йоча-влак: Москва!!!
Воспитатель : Российын рӱдӧ олаже-Москва, а мамнан рӱдӧ олаже могай?
Йоча-влак: Йошкар-Ола!!!
Воспитатель : рӱдӧ олана-Йошкар-Ола. Ончычшо тудо Царевококшайск маналтын. Ала иктаж -кӧ пала, кунам Марий Элна ышталтын?
Йоча-влак:…..
Воспитатель: огыда пале? Тугеже каласен кодем. 1920 ий 4 ноябрьыште Марий автономный область ышталтме нерген Декрет( закон) лектеш. А кызыт Марий Эл Республик маналтеш.
Йоча-влак, ончалына Йошкар-Ола нерген слайд-влакым - «Йошкар-Ола виртуальная».
Йошкар-Ола – марий кундемын оҥжо,
Эн волгыдо, мотор ола.
Чылалан почмо тудын чонжо,
Марла йоҥга – Йошкар-Ола.
Тений Марий кундемын шочмыжлан 4 ноябрьыште 94 ий темеш. Тиде мыланна кугу пайрем да тылечат кугу куан:

Воспитатель: Марий кундемыштына, икте-весе дене келшен, марий ,руш, татар, чуваш, удмурт да моло йылме дене мутланыше калык ила. Нуно пырля тунемыт, пырля пашам ыштат, пырля яра жапыштым веселан эртарат.
Йоча-влак, ме музыко занятийыште келшымаш нерген могай мурым муренна?
Йоча-влак: « Келшымаш» муроВоспитатель:Чын, йоча влак, «Келшымаш».Мутым тиде сылне мурылан А.Селин возен,семжым Ю.Евдокимов келыштарен.
Айста эше ик гана тиде сылне мурым муралтена.


Y. Иктешлымаш .
Воспитатель: йоча-влак, ме шкенан кундемнам моткоч чот йӧратена, пагалена. А мом ме ыштышаш улына, умбакыжат элна моторештше, тӱзланыже манын?
1-ше йоча: чодырам аралаш кӱлеш, тудым шот деч посна руыман огыл.
2-шо йоча: энер, ер-влакым шӱкандаш огыл. Канаш мийымеке, шке почеш куштырам погаш , эрыкташ кӱлеш!
3-шо йоча: пеледышым кӱраш огыл!
4-ше йоча: пӱртӱсым аралаш кӱлеш!
Воспитатель: чынак, пӱртӱсым аралыман, арун кучыман. Арам огыл калык ойла: «Ик пушеҥгым руэнат-кокытым шынде».
Тек умбакыжат пеледеш, тӱзлана шочмо Марий кундемна!!!
Чодыра лоҥгаш верланыше алан гай
Мылам чучат, изи Марий Элем!
О шочмо калык,-
шочмо-кушмо мланде,
Чон кумылем ден тыйым кумдаҥдем!

Приложенные файлы


Добавить комментарий