Презентация по казахскому языку на тему Музыкалы? аспаптар (6 класс)


Чтобы посмотреть презентацию с картинками, оформлением и слайдами, скачайте ее файл и откройте в PowerPoint на своем компьютере.
Текстовое содержимое слайдов презентации:

Презентация: “Музыкалық аспаптар”г. Жезказган, СОШ № 3учитель казахского языка и литературы: Альмишева Л.Ш ЖетігенАңыз бойынша жетігенді қатты жұт болғанжылы жеті бірдей ұлынан айырлған қарияжасаған екен. Қайғыға оранған қария ағаш алып,әр ұлы көз жұмған сайын оған бір бір шектенкеріп, күңіренген жүрегінен “Жетігенніңжетеуі” деген жалпы атпен біздің заманымызғажеткен күйді шығарған екен. Аспаптың әуезді әуені бүгін де көмескі заманда болған орнытолмас қайғыдан сыр шертеді. Шектерді күйгекелтіру үшін әр шектің астына бір-бір асықтанқояды. По легенде жетыген создал отец, потерявшийв джут семерых сыновей. После смерти каждого он натягивал на кусок дерева по струне и исполнял мелодии, дошедшие до наспод названием “Семь кюев жетыгена”. Певучиезвуки инструмента и сегодня могут поведать нам о той утрате. Для настройки струн подкаждую кладут по асыку. МонохордӘл-Фараби “ішекті-шертпелі аспатарыныңтөркінінде садақ жатыр” деп есептейді.Монохорд бір шекті аспап болған, яғни ағаштанжасалған резонатордың қызметін атқарған. Аспаптың бұндац түрі тек қазақтың мұрасындағана емес, сондай-ақ жапон, эстон, серб, удмуртхалықтарында да кездеседі. Уақыт өте келемонохордта орналасқан шектердің саны дакөбейген іспеттес. Қазіргі кезде бұндай“садақтан” оқ емес, әуен шығады.Аль-Фараби говорил: “Все струнные инструменты вышли из лука”. Монохордпростой олнострунный инструмент,деревянный резонатор. Подобные экземплярыесть не только у казахов, но и у японцев,эстонцев, сербов, удмуртов. Со временем струн вмонохорде стало больше-выстрелить из такого“лука” можно было только мелодией. ҚоңырауЕжелгі заманда қоңыраудың әуенібалалар мен жастардың көңілді ойынсауығын сүйемелдеген. Қоңыраудың жағымды дауысына қосылып, аналар сәбилеріне бесік жырын айтқан. Ал бақсылар рәсімдерін жүргізген кезде асатаяғының шорт дыбысын металдың сыңғырымен толықтыру үшін қоңырауды асатаяққа ілген.В древности звуки конырау нередко сопровождали веселые игры детей и молодежи. Матери под благозвучный перезвон колокольчиков пели колыбельные малышам. А бақсы при проведении обрядов прикрепляли конырау к ударному асатаяку, чтобы дополнить его резкий звукметаллическим звоном. КеруішАғаштан жасалып, былғарыменөнделген көп шекті шертпелімузыкалық аспап. Атауы өзінің сыртқы түріне байланысты қойылған: керуіш қазақ тілінде айыр найзаны білдіреді. Дала халқы керуішті көбіне“үй тұрмысында” қолданған. Мысалы, оның дыбсынан ляззат ала отырып, жіп иірген.Многострунный щипковыймузыкальный инструмент из дерева и обработанной кожи. Названием обязан внешнему виду: “керуиш”переводится как “рогатина”. У номадов имел “домашнее” назначание-например, его звуки сопровождали процесс прядения. СазгенСазген атауы “сазды шектер” мәнін білдіреді.Сазген-қобызбен нарқобыздың арасындағыдыбысқа ұқсас орташа дыбысты білдіретін,өзіне тән ерекшеліктері бар аспап. Аспаптыңшанағы ағаштан және жұмсақ, жіңішке, құрғақбылғарыдан жасалады; шектері жылқыныңқылынан жасалады. Аспап жасалатын барлықматериалдардың энергетикасы жоғарыболғандықтан, ол қазақ даласында қасиеттіБолып саналған.Название “сазген” (“мелодичные струны”)говорит само за себя. Обладает самобытнымзвучанием-нечто среднее между кобызом инаркобызом. Корпус изготавливается из дереваи мягкой, сухой кожи; струны-из конскоговолоса. Материалом присуща богатая энергетика, поэтому в степи сазген считалсясвященным. Қос дуңкілдекҚазақ халқының даңқты тарихы әскерижорықтармен тығыз байланнысты. Ағаштан жасалып, былғарымен қапталлған екіжақты ұрмалы аспапкөшпенділердің айнымас серігі болған. Бір сарынмен аспапта ұрып ойналатын ырғақ әскери сапты ұстауға демеу беріп, жауынгерлік рухты көтерген.Прошлое казахского народа неразрывно связано с военными походами. И неизменным музыкальным спутником кочевников был двухсторонний барабан, изготовленный из дерева и обтянутыйкожей. Четкий такт, монотонно отбиваемый на инструменте, помогал держать строй и поддерживал боевойдух. ТоқылдақБіздің ата-бабаларымыз бұл аспапты“тоқылдақ” деп бекер қоймаған. Аспаптың ішіндегі металдан жасаған ұсақ сылдырмақтар бір-біріне соғылып, тоқпақтаған дыбыс шығарады, құттыбір тоқылдақ құстың ағашты ойып жатқан дыбысы секілді. Оған ілінген майда қоңыраулар сыңғырлаған үн береді.Наши предки не зря прозвали инструмент “трескучим”. Металличкские шарики внутри инструмента ударяются друг о друга, издавая высокие колотящие звуки-не иначе дятел стучит по дереву. Колокольчики же привносят вмелодию звонкие нотки. ҚобызЕжелгі заманда бақсылар қобыздыңкөмегімен аруақтармен, яғни атабабалардың рухтарымен байланысып отырған. Аңызға жүгінсек, аспапта ағаштың жаны сақталады деседі, қысқа ысқымен қобыздың шегін ысқанда, ағашқа жан бітіп, керемет ән салғандай болады. Аспаптың әрбәр шегі аттың 30-60 қылшығынан тұрады да, тартқан сайын мың құбылған ғажайып әуенге бөлейді.Издревле при помощи кобыза баксы общались с аруахуами-духами предков. Существовало поверье: в инструменте сохраняется душа дерева, и именно она поет, когда дотрагиваешься до струн смычком. Каждая струна инструмента состоит из 30-60 конских волос, звукрегулируется их натяжением. ДудығаАспатың сырты былғарыменқапталған шар болып табылады.Оның ішіндегі металдан жасаллған ұсақ сылдырмақтар асапты сілкіп ойнаған кезде сылдырлаған дыбыс береді. Сондықтан бақсылардың сиқырлық рәсімін жүргізген кезде осы аспапты қолдануы ғажап емес.Инструмент представляет собой шар обтянутый кожей, внутри которого находятся металлические горошины. Благодаря этим горошинам инструмент издает призывный дребезжащий звук. Неудивительно, сто баксы нередкко использовали его припроведении магических брядов. ДомбыраДомбыра ежелден ақындардың сенімді серігіболған, оның әсерлі дыбысы ақсүйек хандардыда, қарапайым халықты да шаттыққа бөлеген.Өзінің тұла бойына ата-бабаларымыздың даналығын, халқымыздың қайғы-қасіреті менасқақ аррманын сіңірген қастерлі домбыраныңсазына мыңдаған күйлер шығарылды.Аспаптың алауан түрі бар, бірақ негізісі екеу:“қалақ домбыра”- жалпақ пішінді және “қозықұйрық домбыра”-тамшы тәрізді болып келеді.Издавна домбра была верной спутницейакынов, радовала своим звучанием и ханов, ипростой люд. Для нее написаны тысячи кюев, вобравших в себя всю мудрость, страдания ичаяния народа. Основных видов инструментадва: “қалақ домбыра”-плоской формы и “қозыдомбыра” каплевидная. АдырнаБір кездері адырна әскери жорықтардаөзінің зор дыбысымен бүкіл даланыжаңғыртқан, ал аңға шыққан кезде бұғының керней үнін айнытпай шығарған. Бұл шертпелі көп шекті аспаптың шанағының іші қуыс болады және иленген терімен қапталған, шектері түйенің жүнінен немесе сіңірден жасалған. Музыканттар дыбыс шығаруүшін шектерді шертіп ойнайды.Когда-то адырна оглашала степь своим мощным звучанием в военных походах или во время охоты, имитируя трубный глас оленя. Корпус этого многострунного щипкового инструмента полый и обтянут кожей, струны- из верблюжей шерсти или сухожилий. Для извлечения звука музыканты перебирают струны. СазсырнайСазсырнайда орындалған әуендер өте нәзікжәне әдемі болады. Бір қарағанда, кәдімгі“балшықтан жасалған жұмыртқа” шеберорындаушының епті қолына түскен кездеқұстардың сайрауын және желдің гулдеуін жепжеңіл жеткізеді. Бұрынғы заманда сазсырнайдыңәуені думанды ойындарда және жастардыңсеруендерінде жиі естілетін болған. Қазіргі кездесазсырнайдың басқа ұлттық аспаптарменғажайып үндесуіне байланысты оны ансамбльдербелсенді түрде қолданады.Мелодии сазсырная невероятно нежны и красивы.В умелых руках обычное, на первый взгляд,“глиняное яицо” легко передает радостноещебетание птиц и тоскливое завывание ветра. Встрину его напевы сопровождали игры и гулянья.Сазсырнай созвучен с другими народнымиинструментами, поэтому активно применяется вансамблях и сегодня. Спасибо за внимание!

Приложенные файлы


Добавить комментарий