?д?би кич? «М??ге ?лм?с, Муса, сине? ?ыры?!»


М‰Sге _лм‰с, Муса, синеS GырыS!
(Герой-шагыйрь Муса F‰лил иGатына багышланган ‰д‰би-музыкаль кич‰)

Алып баручы. “ Б™тен д™нья поэзиясе тарихында к_п кен‰ г_з‰л,яхшы k‰м зур шагыйрьл‰р булган... Л‰кин аларныS бик азы гына исемн‰рен зур поэзиясенн‰н тыш,_зенеS геройларча батырлыгы,тарихныS явыз кара к™чл‰рен‰ каршы сугыштагы _лемсез _леме бел‰н д‰ м‰Sгел‰штер‰ алганнар;инглиз шагыйре Байрон, ЧехославакиянеS Юлиус Фучигы k‰м туган шагыйребез – Муса F‰лил”.

Сынаулары аша сыный тормыш,
Fиз ил‰кт‰н кат-кат _тк‰р‰
Рухлары к™чле булганнарны
Йолдыз итеп к_кк‰ к_т‰р‰.

FырыS бел‰н дусны ирк‰ли бел
FырыS бел‰н GиS син дошманны.
Шул максатыS алга куеп, Муса,
^т‰деS син намус кушканны.
2 нче алып баручы. Ис‰нмесез! Х‰ерле к™н х™рм‰тле укытучылар, укучылар k‰м кунаклар! Тизд‰н татар халкыныS каkарман улы патриот-шагыйрь Муса F‰лилнеS тууына 107 ел тула. Б_ген м‰кт‰бебез укучылары тарафыннан ‰зерл‰нг‰н “М‰Sге _лм‰с, Муса, синеS GырыS!” диг‰н ‰д‰би-музыкаль кич‰ карарсыз.

1 нче бала. Fир й™зенд‰ шундый тук,
Шундый иркен тормышлы,
Шундый киS k‰м шундый нык,
Шундый матур к_ренешле,
2нче бала. €лл‰ нич‰ диSгезле,
€лл‰ нич‰ урманлы,
Шат кояшлы, к™ндезле
Тагын бер‰р ил бармы?
3нче бала. Мондый ил тик бер ген‰;
Ч‰ч‰к кен‰, г™л ген‰,
Берг‰. БезнеS туган ил ген‰.


1нче бала. Без б‰хетле илнеS балалары,
ШуныS ™чен д‰ртле, шаян без.
Кояш нурларыннан ал нур алып,
Сау-с‰лам‰т булып _с‰без!
2 нче бала. F‰йге аяз т™нд‰
З‰Sг‰р к_кк‰ карыйм.
З‰Sг‰р к_кт‰ янган
Йолдызларны саныйм.
3нче бала. Тынып калган кырлар,
Елга, урман, чокыр.
Т™н китерг‰н безг‰
Тынычлык k‰м йокы.
С‰хн‰г‰, курчаклар салынган арбаларны тирб‰т‰-тирб‰т‰, 2 нче сыйныф кызлары чыга.
1 нче кыз бала. €лли-б‰лли, б‰бк‰м, б‰лл_ки,
К™йлим ик‰н сиSа нинди к™й?!
2 нче кыз бала. €лли-б‰лли, б‰_, Gанкис‰к,
Тыныч йокла тагын бик озак.
Магнитофон язмасында ‰т‰ч тавышы яSгырый.
2 нче сыйныф «€т‰ч» шигыре с‰хн‰л‰штер‰л‰р.
Бала. ТаS ата бугай,
€т‰ч кычкыра.
€т‰ч. Кикрик_к, кикрик_к, кикри-к_к!
Бала. Й‰ сузып кына,
Й‰ бик еш кына:
€т‰ч. Кикрик_к, кикрик_к, кикрик_к!
Балалар берг‰. Без д‰ уяндык
€т‰ч тавышына:
€т‰ч. Кикрик_к, кикрик_к, кикрик_к!
Балалар бер г ‰. Бакчага килдек,
А ш ы га - а ш ы га:
€т‰ч. Кикрик_к, кикрик_к, кикрик_к!
Бала. Ч_, туктагыз, дусларым,
Марат ипт‰шем кайда?
Балалар. Йокларга бик ярата ул,
ШуSа да соSга кала.
Балалар «С‰гать» Gырын (М.F‰лил с_зл‰ре, Ф.€хм‰тов музыкасы) рольл‰рг‰ б_леп башкаралар.
1 н ч е бал а. Яйд‰гез инде уйнарга, иркен kава суларга,
Й™герешеп, узышып, шаулашырга, г™рл‰рг‰!
2нче бала. Тезелешербез, уйнарбыз,
су буйларын буйларбыз,
Кычкырышып, к™лешеп,
к™йл‰рбез д‰ Gырларбыз.
3 н ч е бала. Мен‰ шунда ямь безг‰, л‰зз‰т безг‰,т‰м безг‰,
М‰Sге яш‰ син, уен! Б‰йр‰м синд‰, Gан синд‰.
3 сыйныф “Куян”

Алып баручы.1919 елныS к™зе... Муса Кызыл АрмиянеS GиS_ен тел‰п эшче-крестьян яшьл‰рен Кызыл Армия сафларына чакырып акларга каршы н‰фр‰т тулы шигырьл‰рен яза. Л‰кин ничек бу юлларны халыкка Gиткерерг‰?
Шул турыда уйлап й™рг‰нд‰, Муса сабакташы jидиятны очрата.
Инсценировка.
Катнашалар:
jидият.
Муса.
Абый.
Редакция хезм‰тк‰рл‰ре
jидият. Оренбургта татар теленд‰ большевистик газета чыга башлаган ик‰н. “Кызыл йолдыз” исемле. Аны Т™ркестан фронты сугышчылары бастырып чыгара ик‰н.
Муса. (икел‰неп). jидият, минем язган шигырьл‰ремне укып кара ‰ле, синеS фикереS ничек булыр ик‰н?
jидият. (к_з й™рт‰). Бу бит...бу бит б_генгесе к™нд‰ иS кир‰кле с_зл‰р... Ник аларны заяга яткырасыS? €йд‰, х‰зер _к киттек “Кызыл йолдыз”га.
(Муса бел‰н jидият редакцияг‰ кил‰л‰р, бер абый каршы ала.)
Абый. Н‰рс‰, егетл‰р, ни йомыш?
(Муса д‰фт‰рен суза, абый укый)
Абый. Ипт‰шл‰р! ТыSлап карагыз ‰ле, безг‰ шигырь китерг‰нн‰р. (укый)
Кулыма мин кызыл кылыч алсам,
Шулай шуннан Кызыл фронтка барсам...
Берсе. Кем язган боларны?
jидият. (Мусаны култык астыннан к_т‰реп урындыкка бастыра). Нич‰ яшьт‰ соS ‰ле син?
Берсе. Кайда укыйсыS?
Икенчесе. ИсемеS ничек?
Абый. €тиеS кем?
Муса.(оялыбрак) Муса мин.БуемныS кечкен‰леген‰ карамагыз,миSа 13яшь инде.
Берсе. Укып бир ‰ле _зеS шигыреSне.
Муса.Кулыма мин кызыл кылыч алсам,
Шулай шуннан кызыл фронтка барсам,
Б™тен ку‰т бел‰н шунда сугышсам,
FиSелми мин kаман да алга барсам,
Мен‰ шунда б‰хетле мин, б‰хет шул,
Шулай, эшчем, кораллан, бар сугышка.
ЮлыSнан кайтма син, кир‰к егыл_л!
Абый.Молодец!€йб‰т язгансыS.тагын яз.€ мен‰ бу шигыреSне алдагы санга керт‰ч‰кбез. Тагын яз.
Малайлар. Р‰хм‰т инде ,абый.
Муса.Басарлар мик‰,jидият.
jидият.Басарлар инде,‰йттел‰р бит.(чыгып кит‰л‰р)

Укучы. Дошманга н‰фр‰т k‰м _ч тойгысы бел‰н сугарылган “Б‰хет” шигыре «Кечкен‰ F‰лил» имзасы бел‰н газетада басылып чыга. Еллар _теп, фашист т™рм‰сенд‰ тоткынлыкта ятканда да ул шушы с_зл‰рен‰ тугры кала.

Укучы. Муса F‰лил жирд‰ аз яш‰де,
К_пне к_рде, к_пне кичерде!
Й™р‰к утын, с_нм‰с ялкын итеп,
М‰Sге _лм‰с Gырга к_черде
2 алып баручы.Ун™ч яшьт‰ комсомолда иде,
€ егерме яше тулганда
Партияд‰ иде. Инде б_ген
ИS д‰kш‰тле минут туганда,
Шагыйрь иде сугыш кырында.
Левитан
Алып баручы. 1941 ел. Илебезг‰ фашист илбасарлары басып кер‰. Совет халкы _зенеS намусын, иреген, б‰йсезлеген яклау ™чен к™р‰шк‰ к_т‰рел‰. 1942 нче елда Муса F‰лил _зе тел‰п фронтка кит‰.
Сау булыгыз, дуслар, – диде Муса
€крен ген‰ поезд кузгалды
Калды Казан, киттеS син сугышка
Ерак иде солдат юллары.

1нче бала. Фашист керде басып Gиребезг‰,
Аркасына асып балтасын...
Ул яндыра, вата. илебезне,
Ничек шуSар т_зеп ятасыS?..
2нче бала. Киттек якты б‰хетебезне
Бирм‰с ™чен фашист кулына,
Егылсам да алга егылырмын
Кирт‰ булып дошман юлына.
3 н ч е бала. Дошман к™чле диеп каушама!..
БезнеS дуслар безне ташламас!..
Дошман уты тиеп егылсам,
Мылтыгымны алып. сафка бас!..

Fыр Гарафутдинова Лилия
Алып баручы.
1943 елныS августында гестапо F‰лил оешмасыныS эзен‰ т™ш‰. Шагыйрь k‰м аныS 11 ипт‰ше т™рм‰г‰ ташлана, т™пле G‰залауларга дучар ител‰. €мма Моабит т™рм‰сенеS “таш капчыгы” нда М.F‰лил шигырьл‰р язуын д‰вам ит‰.
Инсценировка.
Ана
Муса

Муса.
Карт анам,
Мине тудырганга
^кенмисеS...‰йме?
€йт, анам! Карт анам,
Т™нл‰ йомшак т_ш‰геSд‰,
Матур т™шл‰р к_реп ят, анам,
Зинkар ™чен...
Мине уйлаганда,
Салкын кичт‰ мичк‰ карама,
Мичл‰р с_н‰р: ™й караSгы калыр,
Лампочкалар яндыр, карт анам,
СинеS к_SелеS‰ мин бары тик
Якты булып кына кайталам...
(Алгы планда МусаныS ‰нисе п‰йд‰ була.)
Ана. Улым,Муса!
Муса. €нк‰й...(кочаклашалар)
Ана.Синме бу,Муса улым?
Муса. Мин,‰нк‰й...
Ана. Улым...
Муса. €нк‰й!
Ана. Ч‰чл‰реS ниг‰ агарган, улым?
Муса. Ч‰ч агарыр ™чен д‰, коелыр ™чен инде ул, ‰нк‰й.
Ана. КулыSа ни булды?
Муса. Нишл‰г‰н?
Ана. Сул кулыS к_т‰релми т_гелме соS?
Муса. Кайвакытта кулларныS к_т‰релм‰ве яхшырак ул, ‰нк‰й.
Ана. К_лм‰геSнеS якасы нишл‰п ертылган?
Муса. Юктыр ла, ‰нк‰й!
Ана. Сине ниндидер б™еклекк‰ ирешк‰н дил‰р.
Муса. Б™еклекнеS ни ик‰нен белеп бетерм‰г‰нн‰р ‰йт‰ аны, ‰нк‰й.
Ана. Улым! Бер-ике с_з ‰йтс‰м, акыл ™йр‰т‰ дип ачуланма.
Муса. €нк‰й...
Ана. Яхшы бул, матур яш‰!
Муса. Р‰хм‰т, ‰нк‰й.
Ана. ИлеSне, телеSне, халкыSны, моSыSны онытма. ^з моSын оныткан-б_т‰нн‰р моSын ишетми башлый. ИманыSнан яза к_рм‰. Боларны мин сиSа ‰йт‰м, син б_т‰нн‰рг‰ ‰йт. Б_т‰нн‰р _зл‰ренн‰н соS килг‰нн‰рг‰ ‰йтеп калдырсын.
Муса. Р‰хм‰т, ‰нк‰й (ана ‰крен ген‰ югала). €нк‰й! (ананыS “улым” диг‰н тавышы ишетел‰.)

Бер бала Р.КорбанныS «F‰лил турында Gыр» шигырен с™йли.
F€ЛИЛ ТУРЫНДА FЫР
€лифбадан укып бел‰м
Муса F‰лил турында. Ф
ашистлар бел‰н к™р‰шк‰н
ДошманныS _з тылында.
Fырлар язган Муса F‰лил,
Кал‰м булган коралы.
Дошман килг‰ч, автоматка
Алмаштырган ул аны.
Туган илг‰ бирг‰н антын
Тап т™шерми саклаган.
Палач башын киск‰нд‰ д‰,
Туган илен сатмаган.
Муса F‰лил, Муса F‰лил
Халкыбыз каkарманы!
^лемсез аныS исеме,
М‰Sгелек аныS даны!
Алып баручы. Б™ек шагыйрь Муса F‰лил _зенеS батырлыгы бел‰н б™тен д™ньяга танылды.
Зур кил‰ч‰к якты булсын ™чен
Й™р‰ген ул
С_нм‰с факел итеп яндырган,
Яндырган да
Тынган,
€ й™р‰ген
Fырларына биреп калдырган.
Муса F‰лил Gирд‰ аз яш‰де,
К_пме к_рде, к_пме кичерде!
Й™р‰к утын, с_нм‰с ялкын итеп,
М‰Sге _лм‰с Gырга к_черде!

































15

Приложенные файлы

  • doc 30496021227
    Размер файла: 62 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий